مبارزه با طالبان عمده ترین دلیل مؤجه برای کشورهای غربی در افغانستان بود؛ زیرا این گروه در ارتباط درهم تنیده یی با گروه تروریستی القاعده که در چوکات یک گروه بدون مرز حدوداً در سراسر جهان دست به فعالیت مي زنند، قرار داشت. اکنون مساله‌ی گفت وگو با طالبان جای مبارزه را به مذاکره داده است.

مذاکره با این گروه تبدیل به یک موضوع داغ و قابل بحث برای کشورهای غربی و حکومت افغانستان گردیده، به گونه يی که بازگرداندن این گروه در کنار حکومت کرزی، گویی امنیت و ثبات دایمی را به کشور باز می گرداند.  پس در این حال مهم این است که با کدام شیوه ها باید با این گروه مذاکره صورت گیرد، تا آنان با توجه به شیوه های مورد نظر، حاضر به مذاکره گردیده و با این شيوه قناعت کنند تا ديگر امنیت و ثبات را در كشور برهم نزنند. هنوز مشکلات حکومت حامد کرزی و جامعه‌ی جهانی با گروه طالبان در این است که نحوه و شیوه های معقول مذاکره و مصالحه را پیدا نکرده اند. 

از چند سال به این سو حكومت افغانستان با لحن عاطفی و چند رنگ می خواهد طالبان را نيز به نحوي فریب داده و آنان را متقاعد به همکاری با خود سازد، اما ظاهراً کنفرانس لندن بیانگر این است که مذاکره با اين گروه باید جدی گرفته شود تا از یک طرف اين كشور برخوردار از امنیت پايدار گردد و از سوی دیگر دست‌کم مخالفت های مسلحانه جای خود را به رقابت های سالم واگذارد.

اما مشکل بنیادی در امر بسیار مهم، نبود یک برنامه‌ی درست و ملی که طرح شده از سوی یک حکومت ملی و مردمی باشد، است. با حکومتی که مشروعیت ندارد چه انتظار می توان داشت؟ بلكه انتظار از چنین حکومت این است که خود این تازه به حيث يك مشکل جدی فراروی مردم افغانستان قرار دارد و حالا با تمام مشکل آفرینی خود دست به این کار مهم زده است. مذاکره با طالبان به هیچ وجه به نتیجه نمی رسد مگر این که راه درست و شیوه های منطقی و همه پذير در پیش گرفته شود. از آغاز تا امروز که مذاکره با اين گروه به نتیجه نرسیده، دلیل آن این است که خواسته های آن ها با حکومت كنوني در تضاد بوده است. این گروه در چند مورد با حکومت مرکزی می خواهند به اختلاف خود ادامه دهند که عبارت اند از حضور نیروهای خارجی در این کشور، مشکلات در قانون اساسی که به عقیده‌ی آنان رنگ سیکولاريستي داشته و با آموزه های اسلامی ناسازگار است و... مواردی بودند که تا اکنون مانع این کار بزرگ گردیدند.

این بار عربستان حاضر شده که روند مذاکره با طالبان را روامداری کند، اما معلوم نیست که با کدام شیوه ی سنجدیه شده و منطقی که به نفع مردم افغانستان باشد و بتواند به نتیجه ی مطلوب برسد. طالبان به طور قطع هشدار داده اند که تا زمانی که نیروهای خارجی از افغانستان خارج نگردند و تا زمانی که به خواسته های واقعی آنان پاسخ مثبت داده نشود، هرگز از موضعگیری و موقف خود عقب نشینی را قبول نخواهند کرد. اما مقام هاي حکومت افغانستان مذاکره با این گروه را وابسته به پذيرش قانون اساسی افغانستان مي دانند.

 سخن های ضد و نقیض زمانی امید برای به ثمر رسیدن مذاکره با این گروه را بی نتیجه و بی ثمر نشان می دهد که آنان برای براندازی این قانون نا عادلانه دست به مبارزه زدند، از نظر طالبان مشکل اساسی در قانونی است که مسما به اساسی شده است. از سوی دیگر نیروی های خارجی تا سال 2011 خروج تدریجی از این کشور را در جدول زمانی خود گنجانیدند، یعنی از این سال به بعد این نیروها افغانستان را ترک خواهند گفت.

میانجیگری عربستان سعودی بین حکومت و طالبان بیشتر یک عمل فرمایشی و غیر واقعی است، به این دلیل که این کشور می خواهد با عنوان کردن فرایند مجری‌گری به اهداف خود به عنوان بازیگر منطقه يی دست پیدا کند. عربستان از یک سو می خواهد نقش خود را با استفاده از مشترکات مذهبی با این کشور و طالبان به نمایش گذارد و از سوی هم می خواهد بدنامی شبکه‌ی القاعده را که این شبکه بیشتر عرب تبار است و مانع دست‌یابی این کشور به کریدیت های بزرگ بین المللی می گردد را ازهویت سیاسی و بین المللی خود بتراشد.

بناً اهداف عربستان تنها این نیست که طالبان به حکومت کرزی بپیوندند و امنیت به افغانستان باز گردد، آن كشور تنها در این کار خود همانند ترکیه که یک کشور اسلامی است، می خواهد نام خودرا به فهرست بازیگران پرقدرت منطقه يي علاوه كند، حالا مهم نیست که این مجری‌گری تا چه حد به مؤفقیت می رسد. بحث دیگری که طالبان از گذشته ها بیشتر تجربه به دست آوردند، مشکل قومی در افغانستان بود، دست‌کم این گروه به خوبی دانستند که قوم گرایی بود که از پیروزی در كشور مانع شان شد. اگر طالبان به بهانه های گوناگون مانند تطبیق شریعت و اجرای درست آموزه های اسلامی به مسأله‌ی قومیت دامن نمي زدند، قطعاً در میان مردم مذهبی افغانستان به سادگی جا باز کرده و قادر به تأسیس حکومت منحصر به فرد خود می شدند، اما همین نقطه بود که اقوام دیگر را در مقابل این گروه بسیج كرد تا از خود دفاع کنند.

اکنون این گروه در اعلامیه‌يی که در روز های نزديك به برگزاري کنفرانس لندن به نشر رسید، موقف رسمی خود را اعلام کردند، که باید در سرتاسر کشور آموزش یکسان صورت گیرد، باید اقوام گوناگون با هم یکسان در قدرت و زندگی سیاسی- اجتماعی سهم داده شوند، باید نیروهای خارجی از این کشور بیرون شوند. این ها موضوعاتی بودندکه در چند سال گذشته به گونه‌ی وارونه در دستور کار طالبان قرار داشتند، اما امروز یکسره تغییر کردند. تنها چیزی که طالبان به آن اشاره نکردند و درعین حال حکومت به آن زیاد توجه نشان می دهد، اطاعت از قانون اساسی کشور است. هنوز معلوم می گردد که طالبان با ساختار قانون اساسی کشور مشکل دارند و هنوز این مشکل برطرف نگردیده است که آنان به نتیجه برسند.

از سوی دیگر حکومت به جای این که به خواسته های واقعی طالبان توجه نشان داده باشد، در عوض به آنان خانه، زمین، پول، قدرت و... را وعده داده است. این در حالیست که آن ها هشدار داده اند که به هیچ وجه با پيشنهاداتي كه در برابر اهداف جنگي شان قرار بگيرد، موافق نیستند، بلكه می گویند ما برای قدرت و چوکی و ثروت نمی جنگيم. اگر چنین باشد، کسی که از جان خود عزیز هیچ چیزی دیگری ندارد که بالاتر از پول قدرت و ثروت هم است، چرا از آن می گذرد، در حالي كه نحوه ی مذاکره با این گروه از سوی حکومت مشروط به همين های است که تذکر داده شد. بناً با چنين شوه ها و برخورد هاي سطحي و غير ملي در برابر حياتي ترين مسايل كشور، هم کنفرانس لندن بی نتیجه می ماند و هم نشست عربستان که آن كشور نقش روامدار و ميانجي را فعلا در اين راستا در پهلوي چند كشور ديگر به عهده گرفته است.

افخمی