از آفتاب معجزه بر دوش می کشد ‏
رو بر مراد روی به فرداست پارسی ‏
از شام تا به کاشغر از سند تا خجند ‏
آئینه دار عالم بالاست پارسی ‏
تاریخ را، وثیقه ی سبز شکوه را ‏
خون من و کلام مطلاست پارسی ‏
روح بزرگ و طبل خراسانیان پاک ‏
چتر شرف چراغ مسیحاست پارسی ‏
تصویر را، مغازله را و ترانه را ‏
جغرافیایی معنوی ماست پارسی ‏
سرسخت در حماسه و هموار در سرود ‏
پیدا بود از این ، که چه زیباست پارسی ‏
بانگ سپیده ، عرصه ی بیدار باش مرد ‏
پیغمبر هنر، سخن راست پارسی ‏
دنیا بگو مباش، بزرگی بگو برو ‏
ما را فضیلتی است که ما راست پارسی ‏
   شهید عبدالقهار عاصی   ‏

‏ ‏
سرگذشت زبان پارسی و پارسی ستیزی، قصۀ تازه نیست و این زبان گشن و غنامند، که از شام تا کاشغر و از سند ‏تا خجند به آن سخن گفته میشد و قلم زده، در اثرستیزه جویی های  دشمنانه استعمار گران آهسته آهسته دامنه اش به ‏سه کشوری، که امروزه درجغرافیای سیاسی جداگانه ، شکل گرفته اند، ولی از پیکرۀ آریانای بزرگ بریده ، یا هم ‏تبر تقسیم گشته اند، محدود شد. ‏
با استقرار امپراطوری اشغالگربریتانیا در هند که زمانی طوطیان آن از قند پارسی شکر شکن میشدند، این زبان ‏مورد بی مهری عمدی قرار گرفت، و جایش را به زبان اردو و انگلیسی خالی کرد. با آنهم بزرگان و صاحبدلانی ‏همچون میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی، میرزا اسد الله خان غالب دهلوی، و علامه اقبال لاهوری، این زبان را در ‏آثار شان نه تنها در کشور های زادگاه خود، بلکه ماندگار عالم ساختند. ‏

جشن های کتاب سوزانی که اسلاف مغول در ساحات پیدایش و پاگیری اولیه زبان پارسی براه می انداختند مثل ‏داغی بر دل تاریخ و لکه ننگی بر دامن و دست مجریان باقیست. لیک زبان پارسی در کتاب های که آن فرهنگ ‏ستیزان کوته بین سوختند خلاصه نبود که با خاکستر جا مانده از کتاب ها به بادش دهند، بلکه ققنوس پارسی بار بار  و تا ابد سر از خاکستر کتابهای سوخته و استخوانهای شکسته بر می آورد وخوشبختانه هنوز در ‏همان سرزمین ها پارسی زبان شیرین ایست که کثیری از خلایق از شنیدن و گفتنش حلاوت می جویند و لذت می برند.‏
بانفوذ و گسترش امپراطوری روسیه تا ساحت سمرقند و بخارا، زمانی فرا رسید که خجند را که شهر تاریخی ‏‏" استروشن" آن یادگار کوروش کبیر است، " لنین آباد " نامیدند و زبان پارسی – دری را زبان دربار و فیودال ‏ها، و با این بهانه اول الفبایش را در لای برگ های کتاب ها زندانی ساختند، بعد خود زبان را تا آنجا که توانستند ‏زمینگیر و گاهیکه نتوانستند کلا نابود سازند، به مسخ کردن و آمیخته سازیش با کلمات ناموزون و نا متجانس زبان ‏روسی دل خوش کردند. ‏
زبان گهربار پارسی، که نیای بزرگش فرودسی، میفرماید : ‏
بسی رنج بردم درین سال سی     ‏
عجم زنده کردم بدین پارسی ‏
 نمیرم از این پس که من زنده ام       ‏
که تخم سخن پراکنده ام  ‏
 پی افگندم از نظم کاخ بلند‏
که از باد و باران نیابد گزند‏

و سپس تو گویی با چشم دلش سرنوشت آیندۀ این زبان را میدانسته، که مورد بی مهری ها واقع خواهد گشت، ‏میگوید که کاخی چنان استوار از سخن بنیاد نهاد که از هیچ طوفان و بارانی آسیب نخواهد دید، یعنی منظور ‏فرودسی ماندگار سازی زبان پارسی در امتداد تاریخ و حفظ هویت تاریخی و فرهنگی آریانا و زبان آن پارسی ‏بوده است. اما چرا استعمارگران بزرگ به محو زبان پارسی یا هرزبان دیگری اقدام نمایند؟ ‏
زیرا آنان بخوبی میدانند که وقتی زبان و فرهنگ ملتی را از او بستانی، آنگاه منقاد سازی آن ملت بسی ساده خواهد ‏بود.‏

در کشور ما که افغانستانش میخوانند، پارسی ستیزی همانا ارمغان استعمار انگلیس است که آنرا به دولت ها و ‏دودمان های مشخصی بیادگار گذاشت و خود با خیال راحت از اینکه دست نشانده هایشان برنامه های دشمنانه ‏آنانرا پیگیری خواهند کرد به لانه هایشان برگشتند. تعدادی در ستیزه جویی با پارسی و پارسی گویان سرآمد شدند ‏مثل غلام محمد فرهاد که اولین بار مکنونات ضمیر های ناپاک هم اندیشان سیاه دل اش را رسماً در مرجع قانون ‏گذاری وقت اظهار داشت و محمد گل مومند که سایۀ پارسی را با تبر میزد. ‏
نادر که برخی  تاریخنگاران او را لقب " غدار" داده اند، در تاج التواریخ می نویسد که در قلمرو تحت سیطره اش مردم ‏با زبانهای مختلف سخن میگویند، پارسی که زبان دفتر و دیوان و زبان رسمی کشوری بوده است، که او میگوید ‏میتواند به آن سخن بگوید و بنویسد و بخواند. پشتو، که زبان اقوام پشتون یا افغان است و زبان مادری او ودیگر ‏زبانها. ‏
حتی در ایام زمامداری احمد شاه ابدالی، که او را بنیانگذار افغانستان در هئیت جغرافیای سیاسی فعلی میخوانند، و ‏او خود را پادشاه خراسان میخوانده است، زبان دیوان و فرمانش همین پارسی بوده است.

 دوستی برایم نقل میکرد ‏که روزی در آغازین ماه های حکمران شوی کرزی خان، نزد وزیر فرهنگ وقت تشریف داشته که مرد محاسن ‏سفیدی نزد وزیر آمده و گفته است که فرمان احمد شاه ابدالی را که  مطابق به آن زمین های را در جنوب مملکت ‏به جد بزرگ او، بخشیده بوده اند، آورده است تا به وزارت فرهنگ هدیه کند ، تا خیالش راحت شود که آن سند ‏تاریخی را به دست های درست سپرده است. آن دوست گفت که سند دست به دست میان مهمانان آن روز وزیر ‏فرهنگ  گشت و آنچه مایۀ تحیر بود اینکه فرمان که مهر و اسم احمد شاه ابدالی در آن واضح به چشم میخورد، به ‏زبان پارسی و به بهترین خط نستعلیق نوشته شده بود.

اما پارسی ستیزان معاصر، که همیشه نیت سو و سیاه شانرا در جامۀ نا به اندام " وحدت ملی " می پوشانند، هرگز به ‏این ملاحظات تاریخی و ارزش و اهمیت فعلی زبان پارسی در امر انتقال اندیشه و دانش به شهروندان نگاه نکرده ‏از هرفرصت و بهانۀ برای نابودی آن استفاده می کنند. ‏
گوناگون زبانی و چند ملیتی در کشور های که از مرحلۀ بحران هویت سربلند گذشته اند، امتیازخوبی برای آن ‏کشورها به شمار میاید و حتی برای حفظ میراث های بجا مانده از زبان کوچکترین اقلیت های فرهنگی اقدام ‏صورت میگیرد، اما از سیاه بختی ماست که ما باید تاوان سرگشتگی آن عدۀ را که در بحران هویت خود شانرا گم ‏کرده اند، به بهای زبان و گنجینه های فرهنگی مان بپردازیم. ‏

در دهه های اخیر گروه ها و افراد مشخصی در کشور ما ظهور کرده اند که تلاش دارند تاریخ کشور ما را همزاد ‏افغانستان بدانند، و آنگاه افغانستان را نیز مال بابایشان، بناٌ هرکسی از گذشتۀ پنج هزار ساله و میراث فرهنگی و ‏رابطه های تاریخی اش با سرزمین های همجوار صحبت کرد، بیگانه است و حتی دشمن. ‏
این تیپ افراد بیمار خیال میکنند که با دگر ستیزی و انکار آفتابی ترین حقایق به مثل زبان پارسی، میتوانند بجایی ‏برسند و برای خود تاریخی بسازند، اما وقتی جشن کتاب سوزان اسلاف مغول بنیاد پارسی برنکند، گاهیکه دشمنی ‏عرب موفق به نابودی این زبان نگشت، و مکر استعمار بنای استوار پارسی را سست نکرد، عصر حاضر که عصر انقلاب آگاهی و رسانه هاست؛ نمیشود با جریمه ‏کردن یکی و برطرف کردن دیگری به جرم صحبت با زبان مادریش پارسی را  در قلمرو زادگاه مولانا جلال الدین، و رابعه بلخی نفله کرد. ‏

آری، نشربرنامه ها با زبانی غریب و بتازگی اختراع شده از سوی عقده مندی چند، که در آن کلمات پشتو ، ‏فارسی ، ازبیکی و حتی انگلیسی را دریک سطر می نویسند و آنگاه از طریق تلویزیونی بنام ملی، بخوانش می ‏گیرند، گونۀ دیگر این پارسی ستیزیست.

سالها قبل که دست سرنوشت به پاکستانم برده بود، متوجه شدم تعدادی از مردم به زبانی غریب که معجونی از ‏فارسی و پشتو است صحبت میکنند. به آن زبان که آنرا " کَندی باغی " میگویند اکثراُ مردم بیجا شده از مناطق ‏شهری لغمان، صحبت میکنند، مثالی  میارم  تا منظورم را بهتر عرض کرده باشم .‏
او هلکه او ده مابین پتی چرا میری؟ پُلی په سر لار ده! سنگ ده بغل میزنم، بوک به دی را واره وم. ‏ بلی، حالا اگر شنونده یا مخاطب در میان کندی باغی ها زیسته باشد، و با آنها گفت و شنید کرده باشد، به سادگی ‏میداند که دهقانی به جوان بچۀ که داخل کشتزار شده با ناراحتی خطاب کرده و میگوید که آ های  پسر داخل ‏کشتزار چرا شده ای؟ در حالیکه راه برای رفتن روی پلوان است! زود از کشتزار بیرون شو ورنه با سنگ به ‏بغلت خواهم کوفت تا گُرده اترا دگرگون سازد. زبانی که تلویزیون بنام ملی، افغانستان میخواهد امتیاز اختراعش ‏را بنام خود به ثبت رساند، زبانیست که از قبل نیز گویندگانش را دارد، و این زبان در لابلای کلمات فارسی و ‏پشتویش راز دیگری را نیز بما میگوید! و آن اینکه گوینده گان آن، زبان اصلی شان زبان دیگری نبوده جز فارسی ‏ولی، وقتی ناچار شده اند تا زبان پشتو را به جای آن برگزینند، پشتو نیز آموخته اند، اما هنوز هم نمی توانند یا نمی ‏خواهند زبان اصلی شانرا فراموش کنند. ‏

اگر سخن را به درازا نبرم و برای سرگشته گان بحران هویت، که حتی پته خزانه، عقده هایشان را آب نمی کند، ‏بگویم که وقتی روی سر در ملل متحد شعر سعدی را با خط فارسی و دیگر زبان های زنده دنیا می نویسند که ‏
بنی آدم اعضای یکدیگرند     که در آفرینش زیک جوهرند،

گاهیکه یونسکو بهترین جایزۀ فرهنگی اشرا به اسم ‏مولانا جلال الدین محمد بلخی مسما میکند، وقتی اشعار مولانا را در تمام دنیا برگردان می نمایند و آن ترجمه ها ‏پرفروش ترین کتاب سال میشوند، خیال نکنم کاری از شما ساخته باشد و برعکس توبیخ کردن شخصی به جرم ‏آنکه او با زبان مادریش سخن گفته یا نوشته، عقده های نهفته و چهره های اصلی شما را آشکار میسازد و بس.‏

آنزمان که ابومسلم خراسانی در جواب شاعری که به زبان عربی خیرمقدمش گفت فرمود:" چیزی را که من اندر ‏نیابم چرا باید گفت؟" رستاخیزی بپا کرد و زمینۀ برگشت به زبان پارسی را که تحت سیطرۀ زبان عربی قرار ‏گرفته بود، هموار ساخت و امروز که شما چنین کوته بینانه با زبان پارسی برخورد میکنید، عشق ما را به زبان ‏مادری مان که چون خون در رگ های ما جاریست، بیشتر برمی انگیزید تا برای ماندگاریش از هیچ تلاشی ‏فروگذار نکنیم.

بهانۀ شما که همیشه هم برای درهم کوفتن زبان پارسی به آن متوسل شده اید همانا وحدت ملی است ‏که دیگر کارگر نیست و کهنه شده. شما اگر تشویش دارید که کلمات بنیاد وحدت ملی را سست نسازند، بگذارید ‏برایتان بگویم که اگر میان ملتی وحدت ایجاد شد، کلمات " دانشگاه " و " دانشکده" یا " بیمارستان" و " ‏فرهنگستان" توان شکستن آن وحدت را نخواهند داشت! ولی وحدتی که کلمات قادر به تباه کردنش باشد، دروغی و ‏مصلحتی بیش نیست و در سایۀ دروغ و مصلحت نه ملتی ساخته شد، نه هم وحدتی ایجاد. ‏
این احتجاج نامه را به امید آن به پایان میبرم که اقدام وزارت فرهنگ بی خبر از فرهنگ، تکانۀ باشد برای آنعده ‏که تا امروز با مدارا و مروت یا هم مصلحت و مصالحه در برابر همچو اعمال خاموشی اختیار میکردند.

• مطالب مرتبط